Merkez bankalarının temel görevleri şunlardır:

• fiyat istikrarını sağlamak
• ekonomik büyümeyi desteklemek
• finansal sistemin istikrarını korumak

Bu tür durumlarda merkez bankaları finansal sisteme likidite sağlayarak piyasaların çalışmaya devam etmesini sağlar. ABD’de bu görevi üstlenir.

Fed Bil, ABD Merkez Bankası’nın bilançosunu ifade eder. Bu bilançoda Fed’in sahip olduğu varlıklar ve yükümlülükler (borçlar) bulunur.

Fed bilançosundaki en büyük varlık kalemleri şunlardır:

• U.S. Treasury Securities (ABD devlet tahvilleri)
• Mortgage Backed Securities – MBS (mortgage teminatlı menkul kıymetler)

Fed piyasadan bu varlıkları satın aldığında bilanço büyür. Eğer varlıklar satılır veya vadesi dolarsa bilanço küçülür. Bu veriyi yatırımcılar genellikle FRED veri tabanında WALCL kodu ile takip eder.

Fed’in piyasaya likidite sağlamasının en yaygın yolu .

Süreç şu şekilde işler:

1. Fed piyasadan ABD devlet tahvili satın alır

2. Tahvili satan banka veya finansal kuruma ödeme yapılır

3. Bu ödeme bankacılık sistemine rezerv olarak yazılır

Bu işlem sonucunda finansal sistemde yeni para oluşur. Bu politika Quantitative Easing (QE) olarak adlandırılır. QE, özellikle kriz dönemlerinde kullanılan bir para politikası aracıdır. 2008 finansal krizinden sonra ve 2020 pandemi döneminde Fed bu yöntemi yoğun şekilde kullanmıştır. Krizin önüne geçilebilmek için parasal genişlemeye gidilerek piyasaları ve reel ekonomiyi rahatlatmak amaçlanmıştır.

Fed tahvil satın aldığında oluşan rezervler doğrudan finansal sistemdeki bankalara gider.

Bu rezervler bankaların:

• kredi vermesini kolaylaştırır

• finansman maliyetini düşürür

• finansal koşulları gevşetir

Bu durum yatırımcıların risk alma iştahını artırabilir. Sonuç olarak sistemdeki likidite artışı finansal piyasalara yayılır.

Fed bilançosu büyüdüğünde finansal sistemde daha fazla likidite oluşur.

Bu durum genellikle şu sonuçlara yol açabilir:

• kredi koşulları gevşer

• yatırımcılar daha fazla risk alır

• finansal varlık fiyatları yükselir

Likiditenin bol olduğu dönemlerde özellikle teknoloji hisseleri, nasdaq endeksi, kripto varlıklar, büyüme hisseleri güçlü performans gösterebilir. Bu nedenle birçok makro yatırımcı Fed bilançosunu risk iştahının bir göstergesi olarak takip eder.

Fed bilançosunun büyümesi genellikle şu anlama gelir:

• merkez bankası piyasadan varlık satın alıyordur

• bankacılık sistemine rezerv ekleniyordur

• finansal koşullar gevşiyordur

Bu ortamda riskli varlıklara talep artabilir. Özellikle teknoloji hisseleri ve kripto piyasası likidite artışından güçlü şekilde etkilenebilir. Fed bilançosunun büyümesi finansal piyasalara genellikle gecikmeli etki sağlar. Bilanço artışı bankacılık sistemine rezerv ekler, bu rezervlerin piyasalarda kullanılması gecikmeli olabilmektedir.

Fed bilançosu küçüldüğünde genellikle Fed tahvil alımlarını durdurur veya mevcut tahvillerin vadesi doldukça bilanço küçülür Bu sürece denir.

QT dönemlerinde:

• finansal sistemden likidite çekilir

• kredi koşulları sıkılaşabilir

• riskli varlıklar baskı altında kalabilir

Bu sürece Quantitative Tightening (QT) denir.

2020 yılında COVID-19 pandemisi küresel ekonomide büyük bir şok yarattı. Bu dönemde Fed finansal sistemi desteklemek için bilançosunu hızla büyüttü. Fed bilançosu yaklaşık 4 trilyon dolardan 9 trilyon doların üzerine çıktı. Aynı dönemde finansal piyasalarda güçlü bir ralli görüldü. Bu dönem likiditenin piyasalar üzerindeki etkisini gösteren en net örneklerden biridir.